Waarom "Nius" niets te zoeken heeft in de Bondsdagpersconferentie!
Volksverpetzer
Een controversiële persoon in de Bondsdagpersconferentie roept vragen op: Moeten media met een omstreden verleden of ideologische gerichtheid daar vertegenwoordigd zijn? Hoe kan de onafhankelijkheid van de pers worden gewaarborgd en desinformatie effectief worden bestreden? Het debat over „Nius“ en zijn actoren is nog niet beslist.
De plaatsvervangend chef van het relletje-portaal „Nius“, Pauline Voss, wil naar de Bondsdagpersconferentie. Dat is geen goed idee. De persvrijheid geldt niet voor desinformatie.
Is dat journalistiek – of kan dat weg? De vraag begeleidt het online-medium „Nius“ sinds de start in 2022. De een zegt dat het rechtspopulistische portaal van ex-„Bild“-baas Julian Reichelt „natuurlijk“ bij het „vrije medialandschap in dit land“ hoort – bijvoorbeeld de notorische OOR-kriticus Alexander Teske (boek „Inside Tagesschau“).
Anderen kijken kritisch naar het portaal – bijvoorbeeld de journaliste Malene Gürgen. Zij schreef in 2023 in de „taz“ onder de kop „Grundprinzip verdraaute feiten“, dat het door de CDU-verwante miljardair Frank Gotthardt gefinancierde portaal „rechter haatzaaien een podium“ biedt. Wie heeft nu gelijk?
In deze discussie, die onlangs ook door de Kielse minister-president Daniel Günther van de CDU werd aangewakkerd, barst momenteel een personalia los: Pauline Voss, adjunct-hoofdredacteur van „Nius“, heeft de aanvraag ingediend voor opname in de Bondsdagpersconferentie, de vereniging van parlementair verslaggevers die in Berlijn (en een paar in Bonn) werkzaam zijn en regelmatig over de federale politiek berichten.
Voss zou de derde vertegenwoordiger van „Nius“ in de ingeschreven – en door de federale regering onafhankelijke – vereniging zijn, eerder zaten Julius Böhm en Ralf Schuler al in de vereniging.
De ledencommissie van de BPK heeft de opname van Pauline Voss goedgekeurd. Afgelopen donderdag werd de lidmaatschap daarover geïnformeerd. Volgens paragraaf 11, lid 1 van de statuten wordt het besluit van kracht, tenzij binnen tien dagen bezwaar wordt gemaakt. Dus tot 15 maart loopt de termijn. Er zijn al meerdere bezwaren ingediend, waardoor de ledencommissie zich opnieuw over de personalia moet buigen. De uitkomst is nog open.
„Vrijwillige zelfopoffering“ van de BPK?
De onder andere regelmatig voor het ARD-magazine „Kontraste“ werkzame journalist en expert in rechtsextremisme Silvio Duwe beschuldigt „Nius“ & Co. van „haat- en intimidatiecampagnes“. Op Bluesky schrijft Duwe, zelf geen lid van de BPK, over de aanvraag van Pauline Voss:
„Verenigingen waarin journalisten zichzelf organiseren, zouden belang moeten hebben bij het trekken van een duidelijke lijn tussen kritisch journalisme en propagandistische en samenzweringstheoretische actoren. De BPK heeft zich blijkbaar voor vrijwillige zelfopoffering gekozen.“
Een medewerker van de publieke omroep, die zelf al jaren in de Bondsdagpersconferentie georganiseerd is, beschuldigt „Nius“ en diens redacteuren ervan dat „zij de publieke omroep en haar actoren (ook BPK-leden) als vijandbeelden koesteren en in lasterlijke zin fouten opblazen, scandaliseerden, zonder daarover standpunten in te nemen“. De collega wil voorlopig niet met naam genoemd worden met deze verklaring.
Gezien het totaal van meer dan 900 leden van de BPK mag het aantal van twee handvol mensen klein lijken, die in de vereniging voor parallelmedia actief zijn. Een redacteur van het door de AfD-verwante internetradio Kontrafunk is lid – hij werkte daarvoor als hoofdstadverslaggever voor de ARD. De rechtsradicale „Junge Freiheit“ heeft eveneens een correspondent in de BPK, net als de linksradicale „Junge Welt“. Roland Tichy heeft gaststatus, een collega van hem is officieel lid. Begin 2025 werd een journalist van de „Epoch Times“ in de vereniging opgenomen, een rechtsradiaal nepnieuwsmedium.
Discussie over Reitschuster en Warweg
Deze weinige actoren kunnen echter heel luid worden: in 2021 beschreef de „Süddeutsche Zeitung“ hoe sommige deelnemers de BPK misbruiken: Sommige journalisten en bloggers – „vooral de namen Boris Reitschuster en Florian Warweg vallen daar steeds weer“ – zouden de bijeenkomst heel succesvol gebruiken als podium voor samenzweringstheorieën en nepnieuws. De Deutschlandfunk vroeg toen in een bijdrage
„Is de Bondsdagpersconferentie een podium geworden voor zelfpromoters en verspreiders van desinformatie? Is de Bondsdagpersconferentie „gekapert“?“
De rechtse blogger en voormalig Moskou-„Focus“-correspondent Reitschuster is niet meer lid van de BPK. De vereniging verklaarde het lidmaatschap eind 2021 voor beëindigd, nadat hij zijn kantoor had verplaatst naar Montenegro.
Warweg was daarentegen nooit lid van de BPK – maar hij gebruikt haar al jaren als podium. Hij had tot begin 2022 als lid van de vereniging van buitenlandse pers (VAP) deelname- en vraagrecht, destijds als correspondent en online-chef van het door de Russische staat gefinancierde kanaal RT Deutsch. Na het begin van de Russische aanvalsoorlog – en het verbod op RT Deutsch in Duitsland – vocht Warweg in 2023 voor de rechtbank in Berlijn dat hij door de BPK „zoals een lid“ behandeld moest worden – zonder dat formeel te zijn. Warweg was intussen overgestapt naar de samenzweringstheoretische „Nachdenkseiten“.
„Levenslang Bondsdagpersconferentie“
Vanaf begin 2026 werkt hij voor Holger Friedrichs bladen „Berliner Zeitung“ en „Ostdeutsche Allgemeine“. In de eerste, eind februari verschenen OAZ-uitgave stelde Warweg zijn werkzaamheden in de BPK op één pagina voor, kop „De stille censuur“. Hij schreef dat de Bondsdagpersconferentie steeds meer haar doel mist, een plek van kritische openbaarheid te zijn. Een paar dagen geleden werd bekend, dat de BPK haar beroep in de procedure voor de rechtbank in Berlijn over de lidmaatschap van Warweg heeft ingetrokken.
Warweg juichte op X: „Ik kan nu dus rechtszeker en de jure onbeperkt deelnemen aan de regeringspersconferenties en andere persconferenties van de BPK met vraagrecht.“ Zijn advocaat heeft hem uitgelegd: „Meneer Warweg, dat betekent levenslang BPK voor u.“ Deze speciale status heeft „zeker ook voordelen“, verklaarde Warweg. Hij moet zich „daar nog over beraden of we het bij deze status laten of dat ik opnieuw volledige lidmaatschap aanvraag“. Met andere woorden: De Bondsdagpersconferentie lijkt in zijn geval behoorlijk machteloos. En dat niet alleen.
Böhm en Schuler al betrokken bij „Nius“
Terug naar „Nius“: De twee genoemde vertegenwoordigers van het relletje-portaal, Julius Böhm en Ralf Schuler, waren al voor hun eerdere werkgever, de „Bild“-krant, in de Bondsdagpersconferentie en hebben hun lidmaatschap meegenomen. Pauline Voss, die eerder voor de „Neue Zürcher Zeitung“ werkte, is de eerste die zelf de aanvraag voor „Nius“ indient.
In 2025 speelde Pauline Voss een belangrijke rol in de campagne tegen ngo’s. De these achter haar in juni 2025 op „Nius“ verspreide video: Niet-gouvernementele organisaties zouden door de regering gefinancierd worden om een complex te creëren, „waarmee men tegen de eigen bevolking optreedt“, ze zelfs „bestrijdt“ – zo citeerde de „Süddeutsche Zeitung“ Pauline Voss.
De YouTuber Jasmin Kosubek, voormalig jarenlang presentatrice bij het Russische propagandakanaal RT Deutsch („Der fehlende Part“), presenteerde Voss vervolgens een uur lang in haar podcast en beweerde dat niet-gouvernementele organisaties „door de staat gefinancierde politieke agitatie“ voeren. Kira Ayyadi schreef daartegen op „Belltower News“, een portal van de Amadeu-Antonio-Stiftung: „De extreemrechtse krachten proberen de democratische civil society te slopen. Een belangrijke helper is ‚Nius‘, uit het mediacircuit rond Julian Reichelt.“
Vrijheid van meningsuiting voor de „Stürmer“?
In januari 2026 plaatste het ministerie van Binnenlandse Zaken van Nedersaksen ter gelegenheid van de Holocaust-herdenking een foto van het nazi-vernietigingskamp Auschwitz, met daarbij de zin: „Het begon niet met gaskamers, maar met woorden.“ Voss maakte een screenshot van deze posting en verspreidde die met de opmerking: „Op de Holocaust-herdenkingsdag kan het SPD-ministerie van Binnenlandse Zaken niets beters bedenken dan de slachtoffers te misbruiken voor de agitatie voor de vrijheid van meningsuiting en ‚woorden‘ onder verdenking te stellen.“
De voormalige CDU-generalsecretaris Ruprecht Polenz reageerde door te zeggen dat Voss de aanwijzing had bekritiseerd dat de gaskamers woorden voorafgingen. Ze doet dat in naam van de vrijheid van meningsuiting en claimt die daarmee ook voor de „Stürmer“ – want volgens haar hadden diens woorden niets met gaskamers te maken.
De toenmalige en huidige voorzitter van de BPK, Mathis Feldhoff, zei in 2021 dat er in de vereniging geen „gevestigde of niet-gevestigde collega’s“ zijn en ook „geen juiste en onjuiste vragen“. De Bondsdagpersconferentie is de „hartkamer van de vrijheid van meningsuiting“. Over de huidige zaak Pauline Voss wil hij zich niet uitlaten – net zomin over „interne ledenkwesties“ in het algemeen.
Agenda: Kreml-propaganda?
Maar hoe trekt de vereniging van parlementair verslaggevers de grens tussen desinformatie en ideologie, zoals bij de talrijker wordende rechtse portalen die zich als „alternatief“ of „vrij“ media verkopen? Hoe zit het met – ook die is ja met Florian Warweg in de BPK aan de orde – Kreml-propaganda?
Enkele jaren geleden heeft de vereniging als gevolg van de discussie over Reitschuster en Warweg haar statuten aangescherpt. Daar staat nu: „De persconferenties van de Bondsdagpersconferentie dienen een feitelijke, op feiten gerichte en faire overdracht van politieke informatie, uitspraken en standpunten. De Bondsdagpersconferentie draagt daarmee bij aan een vrijheidslievend, kritisch en onafhankelijk debat in de democratische publieke sfeer.“
Ann-Katrin Müller uit het hoofdkantoor van „Der Spiegel“ zegt met verwijzing naar de statuuttekst over de „feitelijke, op feiten gerichte en faire overdracht“: „Ik zie niet hoe dat moet lukken, als rechtspopulistische actoren meer ruimte krijgen voor hun relletjes en deels samenzweringstheoretische vragen.“
Motto van de Bondsdagpersbal: „Verbeter de persvrijheid“
In april vindt, georganiseerd door de Bondsdagpersconferentie, de 73e Bondsdagpersbal plaats. Het motto dit jaar luidt: „Voor de democratie – persvrijheid versterken“. Het magazine bij de persbal bevat een „Dossier Persvrijheid“. Daarin gaat het onder andere over de vraag hoe autocraten media diskrediteren en hun geloofwaardigheid ondermijnen. Hoe de Verenigde Staten, maar ook Hongarije, Polen, Slowakije en enkele andere landen al jaren laten zien hoe democratische instellingen worden uitgehold en vooral de persvrijheid steeds meer wordt beperkt. Hoe Donald Trump rechtszaken aanspant tegen ongewenste journalisten en mediabedrijven. „Dat kan in Duitsland niet gebeuren, denkt men met een ongelovige blik over de Atlantische Oceaan – en gaat in deze veronderstelling voorbij“, staat in het magazine bij de persbal.
Verbeter de persvrijheid: Dat moet ook betekenen dat een oude en eerbiedwaardige instelling als de Bondsdagpersconferentie beschermd moet worden tegen aanvallen van ideologen en propagandisten. Concreet betekent dat dat „Nius“ niet in de Bondsdagpersconferentie thuishoort. En een paar andere media die daar aanwezig zijn, zouden in ieder geval als verdenkingsgeval moeten gelden. Het gaat erom de Bondsdagpersconferentie te beschermen tegen desinformatie, haar uiteindelijk te redden. Hoe deze eis te realiseren, moet de vereniging snel bespreken.
Transparantieverklaring: De auteur van deze tekst is sinds 1994 lid van de Bondsdagpersconferentie, aanvankelijk als parlementair verslaggever in Bonn voor de „Sächsische Zeitung“, van 1999 tot 2021 als politiek verslaggever van de „Tagesspiegel“ en sindsdien als freelance journalist. Hij behoorde tot degenen die in 2022 bezwaar maakten tegen de opname van Florian Warweg. En heeft dat ook nu gedaan in het geval van Pauline Voss.
Artikelbeeld: Michael Kappeler/dpa