Eurobiedacy en euromaxxing. Waar zijn de Amerikanen jaloers op ons?

Krytyka Polityczna
Eurobiedacy en euromaxxing. Waar zijn de Amerikanen jaloers op ons?

Euromaxxing wordt bijna een verzetsbeweging tegen de anti-menselijke ideologie, waarin geen plaats is voor niet-productieve vormen van tijdsbesteding. De post Eurobiedacy i euromaxxing. Czego zazdroszczą nam Amerykanie? verscheen eerst op Krytyka Polityczna.

Opstaan zonder wekker, koffie drinken met vrienden, daarna samen lunchen, beginnen met daydrinking en verder niets meer doen die dag – zo promoot de populaire internetcultuur van de laatste tijd een bepaalde levensstijl. In de gedachtegang van de makers is dit niet zozeer een lofzang op hedonisme, maar een waardering voor de Europese cultuur.

Want daarin is respect voor vrije tijd ingebakken, wat onder andere tot uiting komt in een reeks arbeidsrechten die het ontwikkelen van de kunst van ontspanning mogelijk maken. Van betaalde vakanties, tot het beschermen van work-life balance, en tot de relatief lage werkuren op wereldschaal. Volgens sommigen heeft zo'n prioriteitenstelling ook negatieve gevolgen, die enthousiast worden aangewezen door commentatoren uit de oceaan.

Wie is hier de arme?

Over de bewering dat Europa arm, achterhaald en in een staat van algemene ontbinding verkeert, spreken politici uit de omgeving van Donald Trump graag, door alle tekortkomingen (ware of vermeende) van het Oude Continent aan te wijzen. In dezelfde geest uiten ook internetgebruikers die Europa niet graag zien, gebruikmakend van de in deze context populaire term europoors. Amerikanen pochen onder andere dat zelfs in de armste staat (Mississippi) het BNP per hoofd van de bevolking hoger is dan in Frankrijk of Italië, duidelijk boven het EU-gemiddelde. Hoewel de Spanjaarden, die vaak worden geassocieerd met siësta, betere cijfers hebben dan Korea of Japan, die bekend staan om hun werkethiek, wat overigens een populair motief is in memes die euromaxxing promoten, lijken de VS inderdaad een reden tot trots te hebben. Of toch niet?

Het trekken van vergaande conclusies op basis van slechts één statistiek verteert de werkelijkheid onvermijdelijk – als je andere gegevens meeneemt, kom je tot heel andere conclusies. Het blijkt namelijk dat zo'n Amerikaanse voorsprong vooral te danken is aan grotere sociale ongelijkheid en het overschatten van multimiljonairs en miljardairs. Als je de mediane vermogens vergelijkt, is de gemiddelde Italiaan of Spanjaard rijker dan de gemiddelde Amerikaan. Ook de recent door econoom Olivier Sterck voorgestelde gemiddelde armoede-indicator plaatst de VS ver achter landen als Duitsland en Frankrijk.

Daarnaast speelt de toegang tot publieke diensten een rol, die in Europa op een veel hoger niveau ligt, waardoor bijvoorbeeld het binnenhalen van een ambulance geen financiële ondergang betekent. Een iets lager gemiddeld salaris zou acceptabel kunnen lijken als prijs voor allerlei sociale zekerheden, maar voorstanders van de theorie dat Europa niet concurrerend is, door bijvoorbeeld het bestaan van verzorgingsstaten, zullen dat anders zien.

De vaak genoemde verschillen in BNP per hoofd van de bevolking worden ook verklaard doordat Amerikaanse burgers simpelweg veel meer werken. In tegenstelling tot hun Amerikaanse collega’s hebben Europese werknemers minimaal vier weken betaald verlof (in sommige landen meer), en wordt het recht op ziekteverlof, ouderschapsverlof enzovoort breder gerespecteerd. Volgens sommigen zijn dat tekenen van luiheid, die leiden tot slechtere economische resultaten en het verlies van Europa in de concurrentiestrijd met de VS. Maar is het überhaupt de moeite waard om aan die race mee te doen?

Sorry, ik ben buiten kantoor, ik reageer over twee maanden

Wanneer Amerikanen memes plaatsen over arme Europeanen en de vermeende economische achterstand van de EU uitlachen, is de standaardreactie van euromaxx-voorstanders vaak het beloven dat ze na een paar weken op terugkomen, nadat ze hebben genoten van hun vakantie op Ibiza, de Côte d’Azur of in de Alpen. Soms lijken zelfs Europese leiders die logica te volgen. Eens veroorzaakte de trage reactie van de EU op het uitbreken van de oorlog in Iran humor – de escalatie vond zaterdagochtend plaats, dus Ursula von der Leyen kondigde aan zich maandag met de kwestie bezig te houden. Er werd grapjes gemaakt dat zelfs het uitbreken van een Derde Wereldoorlog de Europese recht op een vrije weekend niet zou verstoren.

Internationale crises, economische problemen, kritiek uit het buitenland – echte Europeanen maken zich daar niet druk om, ze nippen gewoon aan hun Campari op het balkon, terwijl ze naar Italo disco luisteren. Net zoals het Italiaanse duo Mind Enterprises, dat vaak wordt gebruikt om mopperaars belachelijk te maken, wiens videoclips de zorgeloze sfeer van de zonnige zuidkant van het continent weergeven. De Europese relaxte houding is echter niet alleen voor de Middellandse Zee weggelegd, ook al wordt dat meestal met die regio geassocieerd. Sterker nog, je hoeft niet eens een EU-paspoort te hebben om in die sfeer mee te gaan.

Een ietwat ironisch symbool van het euromaxxing is de Amerikaanse chef-kok en schrijver Anthony Bourdain. Alles dankzij een foto waarop hij met een baguette en koffie aan een tafeltje in een Parijs café zit, rustig de zonnestralen opneemt. Hij heeft een pakje sigaretten bij zich en over het algemeen promoot euromaxxing niet echt een gezonde levensstijl – het verbod op roken in openbare ruimtes vindt hij een aanval op Europese tradities. Ook wordt vaak de dagdrinking geprezen, en waarschijnlijk zou het redden van pubs perfect passen bij deze trend. Een ander symbool van euromaxxing op internet is acteur Mads Mikkelsen, die ook wordt geassocieerd (vooral in memes) met een vrij losse houding ten opzichte van drugs en alcohol.

De genoemde Bourdain zei ooit dat het lichaam geen tempel is, maar een pretpark, en dat je moet genieten van de rit. Getrouw aan die gedachte wijst euromaxxing af dus ascetisme en moedigt het aan om van het leven te genieten, maar dat betekent niet dat het geen positieve politieke waarden met zich meebrengt.

Euromaxxing als redding voor arbeidsrechten en sociale verworvenheden?

De moderne beschaving is doordrenkt van de cultuur van niet zozeer werken, maar vooral zwoegen – een carrière zou boven het privéleven moeten staan, werken van meerdere uren per dag zou een bron van trots moeten zijn, en het hangen in een café met de laptop zou een betere activiteit zijn dan socialiseren of rustig een kop koffie drinken. Kortom: we moeten leven om te werken, en niet andersom. In die context wordt euromaxxing bijna een vorm van verzet tegen de anti-menselijke ideologie, waarin geen plaats is voor niet-productieve vormen van tijdsbesteding.

De popularisering van deze trend is waarschijnlijk vooral het gevolg van het feit dat het model van leven dat het promoot, steeds meer onder druk komt te staan. Momenteel stellen Europese politici eerder Amerikaanse standaarden voor dan hun eigen. Toen ik de strijd tegen het Feest van de Arbeid beschreef, noemde ik bijvoorbeeld het geloof van Franse liberalen dat hun landgenoten langer en harder zouden moeten werken, een algemeen gedeeld standpunt onder de EU-elites. Weg met lange lunches, siësta’s en royaal uitgedeelde vakanties.

Het is natuurlijk niet zo dat euromaxxing de dagelijkse realiteit van de gemiddelde Europeaan beschrijft – maar weinigen kunnen zich zo'n luiheid veroorloven. In de Europese cultuur is er echter wel ruimte voor het ontwikkelen van de kunst van ontspanning, genieten van eenvoudige geneugten en het benutten van de arbeidsrechten die in de afgelopen eeuw zijn verworven. Zelfs als dat niet in de smaak valt bij de elites, die liever als enige van vrije tijd zouden profiteren.

Daarom zullen we nog veel horen over euroarmoe, de onconcurrerende EU en het verliezen in de strijd met landen waar mensen het slechter hebben. In zulke situaties is het beter, volgens de principes van euromaxxing, niet naar beneden te kijken, maar gewoon te genieten: zet wat Italo disco aan, neem een drankje en geniet van je welverdiende vakantie.

De post Euroarmoe en euromaxxing. Waar zijn de Amerikanen jaloers op? verscheen eerst op Krytyka Polityczna.